Miras Hukukunda Tenkis Davası Nedir?
Miras Hukukunda Tenkis Davası Nedir?
Miras Hukukunda Adalet Dengesi
Miras hukuku, bir kişinin vefatından sonra malvarlığının kimlere ve hangi oranlarda geçeceğini düzenleyen hukuk dalıdır.
Ancak bazen miras bırakan (muris), yasal mirasçıların saklı paylarını ihlal eden tasarruflarda bulunabilir. İşte bu durumda tenkis davası, mirasçıların haklarını koruyan en önemli hukuki yollardan biridir.
Tenkis davası, miras bırakanın mirasçıların saklı paylarını zedeleyen bağış veya vasiyetlerini azaltmak (tenkis etmek) için açılır. Bu dava, hem miras adaletini sağlar hem de mirasçılar arasında hakkaniyeti korur.
Tenkis Davası Nedir?
Tenkis davası, miras bırakanın yaptığı tasarrufların saklı paya (zorunlu miras payı) zarar verdiği durumlarda, bu tasarrufların kanuni sınırlara çekilmesi için açılan davadır.
Kısaca, miras bırakanın özgürce yaptığı bağış veya vasiyetlerin yasal sınırları aşması halinde mirasçıların paylarını koruyan bir dava türüdür.
Amaç:
Miras bırakanın malvarlığını tamamen üçüncü kişilere devrederek veya aşırı bağışlarla mirasçılarını mirastan mahrum bırakmasını önlemektir.
Saklı Pay (Zorunlu Miras Payı) Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na göre, bazı mirasçıların miras üzerinde vazgeçilemez bir payı vardır. Buna saklı pay denir.
Saklı paylı mirasçılar şunlardır:
-
Miras bırakanın altsoyu (çocukları, torunları),
-
Anne ve babası,
-
Sağ kalan eşi.
Bu kişiler, miras bırakanın tasarruflarına rağmen belirli oranda mirastan pay almak zorundadır.
Saklı pay oranları:
-
Altsoy (çocuklar): Yasal miras payının yarısı,
-
Anne-baba: Yasal miras payının 1/4’ü,
-
Eş: Altsoy veya anne-baba ile birlikte mirasçıysa payının 1/4’ü, tek başına mirasçıysa yarısı.
Tenkis Davası Hangi Durumlarda Açılır?
Tenkis davası, miras bırakanın yaptığı tasarrufların saklı payı ihlal ettiği durumlarda açılır.
Örneğin:
-
Miras bırakanın mallarını ölümünden kısa süre önce bir kişiye bağışlaması,
-
Vasiyetnameyle bir mirasçıyı tamamen mirastan mahrum bırakması,
-
Mirasın büyük kısmını üçüncü bir kişiye devretmesi,
-
Tapuda satış gösterilerek yapılan gizli bağışlar gibi hallerde tenkis davası gündeme gelir.
Tenkis Davasını Kimler Açabilir?
Tenkis davası, sadece saklı pay sahibi mirasçılar tarafından açılabilir.
Bu davayı açma hakkı, mirasın açıldığı tarihten itibaren doğar.
Ayrıca, dava açma hakkı mirasçının mirastan haberdar olmasıyla başlar.
Süre:
-
Tenkis davası, mirasçı tarafından tasarrufu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl,
-
Her hâlükârda mirasın açılmasından itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır.
Tenkis Davası Nasıl Açılır?
Tenkis davası, Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılır.
Dava dilekçesinde, miras bırakanın hangi tasarrufunun saklı payı ihlal ettiği açıkça belirtilmelidir.
Dava süreci:
-
Mirasın toplam değeri tespit edilir.
-
Saklı pay oranları hesaplanır.
-
Saklı payı aşan tasarruf miktarı bulunur.
-
Mahkeme, fazla olan kısmın tenkisine (indirilmesine) karar verir.
Sonuçta, haksız şekilde fazla pay alan kişi veya kişiler, saklı paylı mirasçılara belirlenen miktarı iade etmekle yükümlü olur.
Tenkis Davasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
-
Dava, sadece saklı payı ihlal eden tasarruflara karşı açılabilir.
-
Miras bırakanın ölümünden önce açılması mümkün değildir.
-
Tenkis davası, kişisel hak niteliğindedir; devredilemez ama mirasçılara geçebilir.
-
Dava sonunda, tasarrufun tenkisine karar verilirse, ilgili malın iadesi veya bedelinin ödenmesi sağlanır.
Miras Hukukunda Hakkaniyetin Teminatı
Tenkis davası, miras hukukunda adaletin ve aile içi hakkaniyetin korunmasını sağlayan önemli bir mekanizmadır.
Bu dava sayesinde, miras bırakanın iradesi sınırsız bir güç olmaktan çıkar, kanun ve vicdan sınırları içinde şekillenir.
Doğru şekilde açılan bir tenkis davası, mirasçılar arasında adaletin sağlanmasına yardımcı olur ve miras hukukunun temel ilkesi olan aile hakkını korur.
